Contact opnemen

19 november 2026

Lotnummers en Houdbaarheid Registreren in je Magazijn

Thies Kruize

Een verkeerd of ontbrekend lotnummer lijkt een detail, tot je een recall moet uitvoeren of een klant een verlopen product ontvangt. Lotnummers en houdbaarheid registreren vraagt om een sluitend proces, niet om losse Excel-bestanden en goede bedoelingen. In dit artikel lees je hoe je dit proces correct inricht, welke fouten veel voorkomen en hoe software je hierbij helpt.

Waarom lotnummers en houdbaarheid registreren essentieel is

Als je voeding, cosmetica of farmaceutische producten verkoopt, is het registreren van lotnummers geen keuze. De EU-verordening 178/2002 verplicht traceerbaarheid in de voedselketen, en de NVWA controleert hierop. Ook cosmetica valt onder strenge Europese regelgeving (Verordening 1223/2009), met verplichte batchregistratie.

Maar ook zonder wettelijke verplichting is goede registratie verstandig. Stel: een leverancier meldt een kwaliteitsprobleem bij een specifieke productiebatch. Zonder lotregistratie moet je je hele voorraad van dat product blokkeren, inclusief partijen die niets mankeren. Met een goed systeem isoleer je alleen de getroffen zending, vaak een paar dozen in plaats van je volledige assortiment.

Slechte houdbaarheidsregistratie raakt ook direct je klanttevredenheid. Een klant die een bijna verlopen product ontvangt, stuurt het terug of laat een negatieve review achter. Dat kost je niet alleen de verkoop, maar ook retourkosten en reputatieschade. Zie ook onze tips over het retourproces webshop optimaliseren als je merkt dat houdbaarheid vaak de oorzaak is van retouren.

Belangrijk om te begrijpen is het verschil tussen batchregistratie en individuele productregistratie. Bij batchregistratie koppel je informatie aan een hele partij (bijvoorbeeld 500 flessen shampoo uit dezelfde productieronde). Bij individuele productregistratie, zoals met serienummers, volg je elk item apart. Voor houdbare producten werk je vrijwel altijd met batchregistratie, aangevuld met een THT-datum (tenminste houdbaar tot) of een exacte vervaldatum.

Wat zijn lotnummers en waarom gebruik je ze

Een lotnummer, ook wel batchnummer genoemd, is een unieke code die een fabrikant toekent aan een productiebatch. Alle producten die onder identieke omstandigheden zijn geproduceerd, vaak op dezelfde dag of in dezelfde productierun, krijgen hetzelfde lotnummer. Dit nummer maakt het mogelijk om een hele partij te herleiden tot het productieproces, de grondstoffen en het moment van productie.

Fabrikanten bepalen zelf de structuur van een lotnummer, maar vaak zit er een logica in: een combinatie van productiedatum, locatiecode en volgnummer. Een lotnummer als “L240815A” kan bijvoorbeeld staan voor productielijn A, geproduceerd op 15 augustus 2024. Deze opbouw verschilt per fabrikant, dus als groothandelaar of fulfilmentpartij moet je flexibel zijn in hoe je lotnummers verwerkt.

Lotnummer vs. serienummer

Het verschil tussen een lotnummer en een serienummer is cruciaal om te begrijpen voordat je je registratieproces inricht.

Kenmerk Lotnummer Serienummer
Identificeert Een hele productiebatch EƩn uniek product
Gebruikt bij Voeding, cosmetica, chemicaliƫn Elektronica, machines, apparatuur
Traceerbaarheid Op batchniveau Op individueel productniveau
Houdbaarheid gekoppeld Vaak wel Zelden

Een voorbeeld: bij een partij yoghurt krijgen duizenden bekers hetzelfde lotnummer. Bij een smartphone krijgt elk apparaat een eigen serienummer, ook al komen ze uit dezelfde productiebatch. In de praktijk kun je beide ook combineren: elektronica kan zowel een lotnummer (voor de productiebatch van een onderdeel) als een serienummer (voor het eindproduct) hebben.

Veelgemaakte fouten bij het registreren van lotnummers en houdbaarheid

In de praktijk zie je bij veel magazijnen dezelfde problemen terugkomen. Herken je er een paar, dan is dat een signaal om je proces te herzien.

Handmatige invoer leidt tot typefouten. Een lotnummer overtypen vanaf een doos naar een spreadsheet gaat vroeg of laat mis. Een cijfer verkeerd overgenomen, en je traceerbaarheid klopt niet meer.

Geen koppeling tussen lotnummer en locatie. Als je wel weet welke lotnummers in huis zijn, maar niet op welke magazijnlocatie ze liggen, verlies je waardevolle tijd bij het zoeken tijdens een recall of bij het toepassen van FEFO.

FEFO niet consequent toepassen. Medewerkers pakken vaak het product dat het makkelijkst bereikbaar is, niet het product dat het eerst verloopt. Zonder sturing vanuit je systeem gebeurt dit automatisch verkeerd.

Geen alertsysteem voor naderende houdbaarheidsdatums. Zonder waarschuwingen ontdek je vaak pas bij de volgende voorraadtelling dat een partij al weken verlopen in het schap ligt.

Losse Excel-sheets die niet synchroon lopen. Voorraadmutaties worden in je voorraadsysteem bijgewerkt, maar de lotregistratie in Excel blijft achter. Na een paar maanden kloppen de twee systemen niet meer met elkaar.

Waarschuwing: Een los Excel-bestand naast je voorraadsysteem werkt in het begin prima, maar wordt bij groei de grootste bron van foutieve lotregistraties. Zie ook voorraadbeheer in Excel: nadelen en betere alternatieven voor een uitgebreide vergelijking.

FIFO versus FEFO: welke methode kies je

Bij het beheren van voorraad met houdbaarheidsdatums kom je al snel twee begrippen tegen: FIFO en FEFO. Het verschil tussen deze methodes bepaalt direct hoeveel voorraad je afschrijft.

Wanneer kies je voor FIFO

FIFO staat voor First In, First Out: het product dat het eerst is binnengekomen, verlaat als eerste het magazijn. Deze methode werkt goed voor producten zonder houdbaarheidsdatum, zoals veel non-food artikelen, kleding of elektronica. De volgorde van binnenkomst is dan de meest logische volgorde van uitgifte, bijvoorbeeld om te voorkomen dat oudere modellen te lang blijven liggen.

Wanneer kies je voor FEFO

FEFO staat voor First Expired, First Out: niet de binnenkomstdatum is leidend, maar de houdbaarheidsdatum. Dit is de juiste methode voor producten met THT-data, zoals voeding, medicijnen en cosmetica.

Een praktijkvoorbeeld maakt het verschil duidelijk. Stel, je ontvangt op maandag een partij vitaminepillen met een houdbaarheid tot december, en op woensdag een tweede partij met houdbaarheid tot oktober (de fabrikant had deze partij langer op voorraad liggen). Werk je met FIFO, dan verstuur je eerst de partij van maandag, terwijl de partij van woensdag eerder verloopt. Het resultaat: de partij met de kortste houdbaarheid blijft liggen en loopt mogelijk af voordat die verkocht wordt. Met FEFO stuur je juist eerst de partij met de kortste resterende houdbaarheid de deur uit, ongeacht de ontvangstdatum.

Voor de inrichting van je picklijsten betekent dit dat je systeem niet simpelweg op basis van locatie of ontvangstvolgorde mag sorteren, maar op houdbaarheidsdatum. Dit vraagt om een voorraadsysteem dat THT-data per lot bijhoudt en deze informatie automatisch meeweegt bij het genereren van picklijsten. Lees ook onze uitgebreide vergelijking van FIFO, FEFO en LIFO voor meer context, en bekijk hoe dit samenhangt met andere orderpicken methodes.

Stappenplan: lotnummers en houdbaarheid registreren bij binnenkomst

Een sluitend registratieproces begint bij de inslag. Hieronder een praktisch stappenplan dat je kunt toepassen, ongeacht de grootte van je magazijn.

  1. Scan het lotnummer en de THT-datum bij ontvangst. Gebruik een handscanner of mobiele app om direct bij het lossen van de zending de lotinformatie vast te leggen. Handmatig overtypen voorkom je hiermee volledig.

  2. Koppel het lot aan een locatie en je voorraadsysteem. Zodra het lotnummer gescand is, wijs je direct een magazijnlocatie toe. Deze koppeling moet realtime zichtbaar zijn in je systeem, zodat je op elk moment weet welk lot waar ligt.

  3. Print labels met de juiste informatie. Elk label moet minimaal het lotnummer, de THT-datum en eventueel een barcode bevatten voor snelle verwerking tijdens het picken.

  4. Voer controle en steekproeven uit bij inslag. Vergelijk een deel van de binnenkomende partij met de paklijst van de leverancier. Komt het aantal dozen, het lotnummer en de houdbaarheidsdatum overeen?

  5. Plan periodieke audits van je lotregistratie. Controleer regelmatig of de data in je systeem nog overeenkomt met de fysieke voorraad. Dit voorkomt dat kleine afwijkingen zich opstapelen.

Tip: Combineer stap 1 en 3 door direct bij ontvangst labels te printen die zowel voor je eigen systeem als voor interne verpakking bruikbaar zijn. Dit bespaart een aparte handeling later in het proces.

De rol van software bij lotnummer- en houdbaarheidsregistratie

Handmatige systemen werken prima als je een paar honderd orders per maand verwerkt. Zodra je volume groeit, wordt het bijhouden van lotnummers in Excel of op papier onhoudbaar. Je loopt tegen dubbele invoer aan, vertraagde updates en een groeiend risico op fouten.

Een warehouse management systeem lost dit op door lotnummers automatisch te koppelen aan ontvangst, locatie en order. Zodra een medewerker een lotnummer scant bij binnenkomst, legt het systeem direct de koppeling met de juiste locatie vast. Bij het picken van een order controleert het systeem automatisch welk lot als eerste verstuurd moet worden op basis van FEFO-logica, zonder dat een medewerker zelf hoeft te rekenen of te zoeken.

Daarnaast geeft een WMS realtime inzicht in houdbaarheidsdatums per locatie. Je ziet in ƩƩn oogopslag welke partijen bijna verlopen, en kunt op tijd actie ondernemen, bijvoorbeeld door een actie te starten of de partij preventief te retourneren naar de leverancier. Automatische waarschuwingen bij bijna-verlopen voorraad voorkomen dat je dit pas ontdekt bij een fysieke telling.

Een systeem als Lyra WMS ondersteunt dit proces met scanning bij elke stap en ingebouwde FEFO-logica, zodat je niet afhankelijk bent van het geheugen of de discipline van individuele medewerkers. Meer over hoe een WMS in algemene zin werkt, lees je in wat is een WMS?.

Traceerbaarheid en recall-management in de praktijk

Een recall is het moment waarop je merkt of je lotregistratie daadwerkelijk werkt. Bij een goed ingericht systeem vind je binnen enkele minuten alle zendingen die een getroffen lotnummer bevatten, inclusief de klanten die deze producten hebben ontvangen.

Voor dit proces heb je gestructureerde documentatie nodig: ontvangstbonnen met lotnummer en datum, koppeling tussen lotnummer en verkooporder, en bewijs van verzending per klant. Bij een audit, bijvoorbeeld door de NVWA, moet je deze gegevens snel kunnen aanleveren.

De koppeling tussen leveranciersgegevens en klantgegevens is hierbij essentieel. Als een leverancier een probleem meldt bij een specifiek lotnummer, moet je systeem direct kunnen tonen welke klanten producten uit die partij hebben ontvangen. Zonder deze koppeling moet je handmatig door duizenden orders zoeken, wat bij een tijdgevoelige recall simpelweg te traag is.

Optie 1, handmatig zoeken: werkt alleen bij kleine volumes en kost bij grotere recalls al snel dagen aan uitzoekwerk. Optie 2, geautomatiseerde rapportage: genereert binnen enkele minuten een volledig overzicht van getroffen zendingen en klanten, direct vanuit je WMS.

Goede rapportages besparen niet alleen tijd, maar verkleinen ook het risico op fouten tijdens een stressvolle recall-situatie. Combineer dit met heldere magazijn KPI’s om te meten hoe snel je team in staat is om bij een incident te reageren.

Best practices voor een sluitend registratieproces

Een paar praktische gewoontes maken het verschil tussen een proces dat op papier klopt en een proces dat ook in de praktijk werkt.

Werk met barcodes of QR-codes op elk lot. Dit voorkomt handmatige invoer en versnelt zowel de inslag als het picken. Zie onze gids over barcodescanning in het magazijn invoeren als je dit nog niet volledig hebt ingericht.

Train je magazijnmedewerkers structureel op het belang van correcte invoer. Een medewerker die begrijpt waarom een lotnummer belangrijk is, scant zorgvuldiger dan iemand die het als een verplicht extra stapje ziet. Besteed hier aandacht aan bij het inwerken van nieuwe magazijnmedewerkers.

Stel duidelijke protocollen op voor afwijkingen. Wat doe je met een beschadigde doos waarvan het label onleesbaar is? Wie beslist of een partij alsnog wordt ingeslagen of geretourneerd? Leg dit vast, zodat medewerkers niet zelf hoeven te improviseren.

Evalueer het proces periodiek met concrete KPI’s, zoals het foutpercentage bij lotregistratie en de doorlooptijd tussen ontvangst en beschikbaarheid in je systeem. Zonder meting weet je niet of je verbeteringen daadwerkelijk effect hebben.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een lotnummer en een serienummer?

Een lotnummer identificeert een hele productiebatch, bijvoorbeeld duizend flessen die op dezelfde dag zijn geproduceerd. Een serienummer identificeert ƩƩn uniek product binnen die batch, zoals bij elektronica waar elk apparaat een eigen nummer krijgt.

Moet ik verplicht lotnummers registreren in mijn magazijn?

Dit hangt af van je productcategorie. Voor voeding, farma en cosmetica gelden wettelijke eisen vanuit EU-verordeningen en richtlijnen van de NVWA. Voor andere productcategorieƫn is lotregistratie niet verplicht, maar wel sterk aan te raden voor traceerbaarheid en klanttevredenheid.

Wat gebeurt er als ik geen FEFO toepas bij houdbare producten?

Zonder FEFO loop je een verhoogd risico op verlopen voorraad, hogere afschrijvingen en klachten van klanten die producten met een korte resterende houdbaarheid ontvangen. In het ergste geval leidt dit tot een recall die je met goede FEFO-toepassing had kunnen voorkomen.

Kan ik lotnummers registreren zonder WMS-software?

Ja, dit kan met Excel of papieren systemen. Dit werkt bij lage volumes, maar is foutgevoelig en schaalt slecht zodra je ordervolume groeit. Bij meer dan een paar honderd orders per maand wordt handmatige registratie al snel een bottleneck.

Hoe lang moet ik lotgegevens bewaren?

Bewaartermijnen verschillen per sector. Vaak geldt een minimale bewaarperiode van de houdbaarheidsperiode plus een wettelijke buffer, bijvoorbeeld enkele maanden tot jaren na de THT-datum. Controleer altijd de specifieke regelgeving die geldt voor jouw productcategorie.

Wil je weten hoe je dit in jouw magazijn aanpakt? Plan een vrijblijvende discovery call en we kijken het samen door.

Plan een discovery call →

Thies Kruize

Thies is sales manager bij Lyra WMS. Hij helpt bedrijven in het efficiƫnter inrichten van hun magazijn.

šŸ‘‹ Meer weten over Lyra?

Laten we vrijblijvend kennismaken